Anoreksia e bulimia, "kolera" moderne

Anoreksia dhe bulimia janė dy sėmundjet qė shkaktojnė numrin mė tė madh tė viktimave mes vajzave nga mosha 12 deri nė 25 vjeēe. Kėto dy patologji janė shqetėsimet kryesore tė krijuara nga ērregullimet nė tė ngrėnė. Mani tė vogla lidhur me ushqimin mund tė ēojnė nė krijimin e shumė problemeve shėndetėsore, tė cilat mund tė mbeten pėr gjithė jetėn, ose tė transformohen dalėngadalė nė patologji tė rrezikshme, duke shkaktuar edhe probleme serioze psikologjike. Shkaqet kryesore qė sjellin kėtė gjendje janė tė ndryshme: problemet shkollore, familjare, problemet me karakterin, identitetin, frika e pėrballjes me problemet e shumta. Pra, ajo qė ndikon ndjeshėm mbi kėtė gjendje mbetet faktori psikologjik, duke u shoqėruar me pasoja fatale.

Fillimisht vajzat kanė tendencė tė reduktojnė ushqimin. Zakonisht ato preferojnė tė ushqehen me gjėra tė thata e tė lehta, madje duke kaluar nė ekstremitet, ku fillojnė tė kontrollojnė edhe yndyrėn e kosit. Hanė pak, gjithmonė e mė pak. Pesha dhe fuqia bien. "Ėshtė njė sėmundje e pabesė, e rėndė, qė godet trupin e veēanėrisht gjendjen psikologjike", pohon njė profesor doktor. Zakonisht vajzat janė tė prirura tė mos i pranojnė kurat, duke preferuar mė shumė vdekjen sesa shtimin nė peshė, ose humbjen e kontrollit tė trupit tė tyre.

Ėshtė njė "bishė e tmerrshme", e cila nga vitet ‘80 ėshtė bėrė pothuajse njė epidemi. Prej saj shkaktohen 5000 raste tė reja nė vit, ku viktimat e saj janė kryesisht femrat nga 12-25 vjeēe. Ekspertėt pohojnė se ėshtė njė sėmundje e botės perėndimore, asaj tė pasur dhe evolutive. Ėshtė njė shqetėsim etnik.

"Mė parė ishte njė sėmundje shumė e rrallė. Sot, pjesa mė e madhe e vuajtjeve psikike tė femrės shprehet me shqetėsime ushqimore: fenomen ky qė ka tė bėjė me adoleshencėn, me formimin e personalitetit femėror dhe ndarjen nga familja. Kandidate pėr t‘u prekur nga ky shqetėsim ėshtė njė vajzė, e cila rritet me njė perfeksion ideal ndaj suksesit", pohon njė psikoterapeute qė punon pranė njė qendre pėr adoleshentė.

Megjithatė shkaqet e kėtyre patologjive nuk janė shumė tė njohura: humbje e tė afėrmve, apo braktisje, ngjarjet traumatike shoqėrohen gjithmonė me kėto shqetėsime, qė janė pėrgjegjėse pėr vuajtje tė tmerrshme, si pėr individin ashtu dhe familjarėt e tij.

Pėr shumė kohė, literatura shkencore i ka cilėsuar si "femėrore" kėto patologji, sepse zakonisht ato qė preken prej kėtyre sėmundjeve janė femrat. Sot, ėshtė vėnė re se nuk preken vetėm femrat, por edhe meshkujt, duke filluar nga fėmijėria e deri nė moshė tė madhe.

Fenomeni

Anoreksia, bulimia dhe obeziteti janė tri patologji tė rėnda pėr trupin e njeriut. Me kalimin e viteve trupi ndryshon, shėndoshet shumė, ose dobėsohet deri nė kockė. Kjo ėshtė shenja e dukshme e ērregullimeve psikologjike qė pėrfaqėsojnė vuajtjen e vėrtetė dhe si tė tilla duhen trajtuar. Anoreksia, bulimia dhe obeziteti janė shqetėsime tė rėnda psikologjike, ose mė saktė sėmundjet e ushqimit. Kėto patologji mund tė cilėsohen si njė ajsberg.

Shkaqet

Shkaqet e patologjisė anoreksiko-bulimike dhe obezitetit psikogjen janė tė shumta. Ato lidhen me historinė e personit dhe tė familjes ku ai ėshtė rritur. Mendimi obsesiv i ushqimit ngulitet thellė nė mendjen dhe jetėn e atij qė vuan nga anoreksia, bulimia dhe obeziteti.

Efektet nė trup

Anoreksia, bulimia dhe obeziteti e godasin seriozisht trupin. Kequshqyerja dhe tė vjellat e provokuara vetė, shkaktojnė dėme tė vazhdueshme nė aparatin tretės e gjithashtu prishin edhe dhėmbėt. Dehidratimi dhe ipopotasemia mund ta dėmtojnė zemrėn. Gjatė anoreksisė, nė veēanti, si pėr humbjen e peshės, ashtu edhe problemet psikologjike, krijohet amenorreja (bllokimi i ciklit menstrual), qė nėse zgjatet pėr shumė vite mund tė shkaktojė osteoporozėn (zhgėlqerėzimin kockor).

Gjatė obezitetit shfaqen patologji kardiovaskulare, osteo-artro-muskulore dhe metabolike (diabeti) qė e rrezikojnė vėrtet shėndetin e njė individi tė caktuar. Nga anoreksia, bulimia dhe obeziteti ėshtė e sigurt se mund tė vdesėsh. Vitet e fundit ėshtė zbuluar se anoreksia, bulimia dhe obeziteti shpesh fshehin edhe patologji tė tjera.

Roli kryesor i familjes

Shqetėsimi anoreksiko-bulimik dhe obeziteti shfaqen nė adoleshencė, por rrėnjėt e tyre janė qė nė fėmijėri. Prindėrit janė pikėmbėshtetja e mirėqenies dhe shqetėsimeve tė fėmijėve. Shpesh prindėrit nuk janė tė vetėdijshėm pėr shqetėsimet psikologjike tė pazgjidhura tė fėmijėve, tė cilat mund tė kenė ndikuar pėr keq nė gjendjen emocionale tė tyre. Anoreksia, bulimia dhe obeziteti janė sėmundje qė krijojnė konfuzion dhe dhembje brenda familjeve, sidomos mes prindėrve, pasi kėta tė fundit gjenden tė papėrgatitur, tremben dhe ndihen tė pafuqishėm pėrballė kėtyre fenomeneve.




 

Publikoje në:

Disktutime, lajme dhe informacione nga jeta e perditshme

Informacione mbi artikullin

Gazeta Shqip

Publikuar nga: Gazeta Shqip

Tė tjera lajme interesante

Regjistrim

Ju mund tė regjistroheni pėr RSS ose pėr tė marrė e-mail me lajmet mė tė fundit.

Regjistrohuni per RSS feed


Ky opsion do tė rivendose dhe njėherė rregullat a paracaktuara tė shfaqjes sė lajmeve nė faqe.

Ri-vendos