Afrika e Jugut dhe ngjyra e zezė e parave

Janė sipėrmarrės, menaxherė, komisionerė. Fitojnė shuma tė mėdha parash dhe pėlqejnė tė jetojnė nė luks, mes makinave, bizhuterive tė shtrenjta dhe fushave tė golfit. Pas fundit tė aparteidit, janė zezakėt ata qė po korrin mė shumė sukses. Pėrbėjnė njė tė tretėn e fuqisė blerėse tė vendit dhe janė fytyra e re e Afrikės Jugore


Ėshtė njė ditė e shtunė me diell nė Afrikėn e Jugut. "Johanesburg Country Club", ėshtė njė prej institucioneve mė tė rėndėsishme tė Afrikės sė Jugut. Moss Gondwe po pi njė filxhan ēaj mbi tarracėn e barit dhe vėshtron drejt 600 hektarėve tokė qė do tė bėhen fusha golfi. Heshtjen e thyejnė vetėm disa cicėrima zogjsh shtegtarė.

Nė 102 vjet jetė, ky klub ka qenė simboli i fuqisė dhe prestigjit tė pakicės sė tė bardhėve. Me fundin e aparteidit, gjėrat ndryshuan, jo menjėherė, por dalėngadalė. "Nė tė kaluarėn shteti kishte ligje dhe ne duhet t‘i respektonim", shpjegon Michael Edy, drejtori i qarkut. Pas vitit 1994, klubi u hapi portat e tij edhe zezakėve afrikanojugorė. Sot, njė e katėrta e pjesėtarėve tė klubit janė zezakė, pėrfaqėsues tė elitės me ngjyrė, numri i tė cilėve vazhdon tė rritet dita-ditės. "Pėr sa i pėrket pėrbėrjes demografike tė vendit, nuk jemi barazuar ende. Gjithsesi, ngjyra e lėkurės nuk ėshtė mė pengesė pėr t‘u bėrė pjesėtar i kėtij klubi", thotė Edy.

Moss Gondwe ėshtė bėrė kapiteni i parė me ngjyrė i skuadrės sė golfit. "Jam rritur nė njė familje tė urtė, nė geton e Sovetos", shpjegon 50-vjeēari, ndėrkohė qė bėn shaka me njė sipėrmarrės tė bardhė. Po pėrgatiten pėr sfidėn e madhe. "Ime mė ishte analfabete, im atė kishte studiuar deri nė klasė tė katėrt, ndėrsa unė luaj golf". Ndryshimi nė pėrbėrjen e "Johanesburg Country Club" pasqyron rritjen e madhe tė elitės me ngjyrė nė Afrikėn Jugore. Nė vitin 1991, vetėm 9 pėr qind e familjeve tė pasura tė qytetit ishin me ngjyrė. Mė 1996-ėn, dy vjet pas pėrfundimit tė regjimit racist, pėrqindja ishte trefishuar. Ndryshimi vazhdoi pėr vite me radhė gjatė mijėvjeēarit. Sipas analistėve ekonomikė, shifrat tregojnė njė prej metamorfozave mė tė mėdha sociale qėkur Nelson Mandela u zgjodh Presidenti i parė me ngjyrė i vendit, 15 vjet mė parė. Ristrukturimi nuk ėshtė limituar edhe nė pėrmirėsimin e fushave tė ndryshme tė shoqėrisė. Pėrkrah kastės sė super tė pasurve, ėshtė zhvilluar njė shtresė e mesme me ngjyrė, shumė e fuqishme, qė psikologėt e kanė pagėzuar me emrin "Diamanti i zi".

"Nė fund, Afrika e Jugut ėshtė e tė gjithėve", thotė duke buzėqeshur njė zezak, i cili po parkon "Lamborgini"-n nė garazh dhe qė instinktivisht i hedh njė vėshtrim orės me diamante. Nė Johanesburg, pasanikėt e rinj kanė shumė para dhe pėrpiqen ta tregojnė kėtė me ēdo gjest. "Shpenzoj shumė. I ndėrroj ēdo muaj makinat", shpjegon me pak fjalė djaloshi, qė nė pak vite ka ndėrtuar njė "perandori" me shitblerjen e mobilieve. "Nuk ėshtė dėshirė pėr tė treguar luks. Janė thjesht veprime terapeutike. Kam njė sėrė pėrgjegjėsish. Ndihem mirė me pasurinė qė kam".

Ish-presidenti afrikan, Thabo Mbeki, i lidhur me pakicėn e pasanikėve, e kishte pėrshėndetur shfaqjen e kėsaj "shtrese shoqėrore kapitaliste me ngjyrė", duke e pėrshkruar ekspansionin si njė prej sukseseve tė qeverisė sė tij. "Tani duhen pėrmirėsuar kushtet e jetesės sė popullsisė zezake", kishte shtuar ai. Karriera e tij politike kishte pėrfunduar mė herėt. Suksesi i elitės e ka shtuar mė shumė mundimin e njerėzve me ngjyrė, qė pavarėsisht fundit tė aparteidit, nuk kanė arritur t‘ia dalin mbanė dhe kanė mbetur nė tė njėjtat geto. "Tė gjithė kemi luftuar pėr liri", tregon Joyce Mathela, e cila punon nė njė supermarket tė vogėl dhe jeton nė geton e Kliptown. "Ata qė kanė bėrė para, sillen si tė bardhėt, madje edhe kur vijnė tė takojnė prindėrit kėtu nė qytezė". Kriza ekonomike ka prekur edhe Afrikėn e Jugut. Nė kėtė vend janė rritur edhe mė shumė vėshtirėsitė pėr pjesėn mė tė madhe tė zezakėve. Papunėsia dhe kriminaliteti janė problemet e ditės. Pothuajse e gjithė popullsia me ngjyrė ėshtė e tensionuar. "Disa njerėz tė bardhė ndihmojnė shoqėrinė afrikanojugore tė pas aparteidit", thekson njė shkrimtare qė merret me fenomenin. "Por pjesa mė e madhe e kėsaj elite ėshtė vetėm individualiste".

Afrika e Jugut po pėrgatitet pėr zgjedhjet presidenciale dhe parlamentare qė do tė zhvillohen nė fund tė muajit prill dhe ka gjasa qė triumfues tė jetė Jacob Zuma.

"Jemi njė shembull", shpjegon njė financier, i cili po viziton ekspozitėn e veturave luksoze mė tė famshme nė Johanesburg: "Brezat e vjetėr ishin mėsuar tė shihnin vetėm gangsterėt zezakė tė udhėtonin me kėto makina. Ne kemi treguar se me kulturė dhe punė mund tė fitohen shumė para".

Moss Gondwe sheh topin e golfit ndėrsa futet nė gropė dhe thotė: "Njerėzit janė tė ndryshėm, disa dėshirojnė tė duken, e disa tė tjerė jo, por diēka ėshtė e vėrtetė: nuk i kemi harruar familjet tona qė jetojnė nė geto. I ndihmojmė, investojmė, mbledhim para". Por duhet tė kalojnė edhe disa breza qė Afrika e Jugut tė ndryshojė vėrtet, mė pas kushtet e jetesės do tė pėrmirėsohen, tė paktėn pėr pjesėn mė tė madhe tė zezakėve. Sot, tė rinjtė zezakė dhe tė bardhėt rriten sė bashku dhe pas pak kohėsh nuk do t‘i kushtojnė mė rėndėsi ngjyrės sė lėkurės.



 

Publikoje në:

Disktutime, lajme dhe informacione nga jeta e perditshme

Informacione mbi artikullin

Gazeta Shqip

Publikuar nga: Gazeta Shqip

Tė tjera lajme interesante

Regjistrim

Ju mund tė regjistroheni pėr RSS ose pėr tė marrė e-mail me lajmet mė tė fundit.

Regjistrohuni per RSS feed


Ky opsion do tė rivendose dhe njėherė rregullat a paracaktuara tė shfaqjes sė lajmeve nė faqe.

Ri-vendos