Papunsia dhe varfria

Nj nga shkaqet kryesore t varfris sht pa punsia. N qoft se nj njri sht i aft pr pun dhe e vlerson punn, ai bhet pronar i t ardhurave t puns s tij dhe zgjidh problemin e varfris. N qoft se njeriu q dshiron t punoj,por nuk mund t gjej pun, pr arsye se ai nuk siguron t ardhurat e nevojshme pr t prballuar nevojat n rritje, ngelet i varfr dhe thellon skamjen e varfrin. Pr kt arsye, nj nga shkaqet kryesore t varfris, ngelet pa punsia. Aktualisht, problemi ekonomik m i madh i vendit ton sht problemi pa punsis dhe mos hapja e perspektivave t reja pr vende pune.

Ky problem, burimin e ka tek politikat e gabuara t qeverisjeve t vendit. Shkaku kryesor i problemit t pa punsis sht pa mjaftueshmria e kursimeve ose mos kanalizimi i drejt i kursimeve q ekzistojn pr investime. Me nj shprehje tjetr, ekzistenca e pamjaftueshmris s investimeve prgatit rritjen e pa punsis. N Shqipri pa mjaftueshmria e investimeve publike dhe private ka prgatitur kushtet e kronikizimit t pa punsis dhe kronikizimit t problemit t varfris.

Borxhet publike dhe pa punsia me politikn e borxheve rrjedhse q zbatohet n vendin ton, varfron qytetart, sepse nj pjes e rndsishme e kursimeve q do t shkonin pr investime shpenzohen n vende t pa nevojshme t sektorit publik. Shteti q ecn ngadal, q nuk prcakton prparsit e zhvillimit dhe q sht i pa qndrueshm zvoglon vazhdimisht potencialet e investimit t vendit. Kronikizimi i problemit t pa punsis n Shqipri e ka burimin n pa mjaftueshmrin e investimeve private dhe publike, si dhe n politikat e gabuara n mekanizmin e kreditimit. Zvoglimet q kemi n investimet e disa sektorve publik, kan ngushtuar shum kapacitetin e prbrjes s detyrs publike.

Nj pjes e rndsishme e burimeve publike shpenzohen pr prballimin e prfitimeve t borxheve dhe t pagesave me kste. Pagesa e shtetit prfitimeve t larta, hap rrugn e zvoglimit t investimeve publike. Sektori publik, nga njra an grumbullon burimet, t cilat do t mund ti kthej n investim n tregun me prfitim t lart, nga ana tjetr shpenzon n fusha jo prodhuese kursimet q jan grumbulluar.

Me nj shprehje tjetr, kursimet q do t mund tia drejtonte investimit t sektorit privat, ja kalon publikut. Kshtu q, investimet e sektorit privat zvoglohen. Ndrsa kursimet q shkojn tek sektori publik nuk jan investime, mbasi ato harxhohen pr shpenzimet e momentit, pr pagesat e pjess s borxheve t marra dhe n pagesat e prfitimeve t bankave. Politika ekonomike q prdoret sot rrit pa punsin dhe varfrin me rrugn e sektorit publik. Politikat ekzistuese t financave dhe t kredive i ln njerwzit tan pa pun dhe n varfri. N vendet q zbatohen politikat e FMN-s, nj pjes e rndsishme e njerzve ngelen pa pun dhe n skamje.

Politikat e vlers s vogl t paras kombtar n raport me t huajn, me shpjegimet e ekonomistit t njohur, i cili u nderua me mimin Nobel, J. Stiglitz, pengojn zhvillimin e vendeve. Pr t shptuar parat publike dhe nga varfria e vendit t pa pun, para gjithkaje dhe urgjentisht sht e nevojshme t rritet parandalimi dhe influenca e shpenzimeve n sektorin publik. Drejtuesit q nuk mund t parandalojn shpenzimet publike nuk mund ti zhvillojn vendet e tyre. Reforma m e madhe q duhet t bhet n Shqipri sht zvoglimi i shpenzimeve dhe i influencs s tyre n shpenzimet e shtetit.

Vendet e zhvilluara Perndimore prpara do gjje, duke zvogluar shpenzimet publike, kan punuar t sigurojn raportet midis t ardhurave dhe shpenzimeve t shtetit. Ministri shklqyer i Financave i Lousit t XIV ,mbretit t Francs n shekullin e XVII, Jean B. Colbert, filloi me reformn financiare pr reformn publike; zvogloi shum shpenzimet publike dhe rriti influencn n sistemin financiar. Politikat e Colber`it, q zvogluan shpenzimet publike dhe politikat e prdorimit efektiv t burimeve, prgatitn kushtet pr industrializimin e Francs dhe zhvillimin e shpejt t saj.

N Shqipri, jo vetm q nuk sht br organizimi mjaftueshm i zvoglimit t shpenzimeve publike, por ato shpesh rriten pa kuptim. Zhvillimet q sigurohen n ekonomi, nuk mund t hedhin hapa t mjaftueshme n zgjidhjen e problemit t pa punsis pr shkak se nuk jan rritur shpenzimet e investimeve private dhe publike. Bile duhet pranuar se vitin e dyt t qeverisjes Berisha jan bllokuar plotsisht investimet publike dhe private ne industrin e ndrtimit, mbasi nuk funksionojn Kshillat e Rregullimit t Territorit. Pr kt arsye sht rritur pa punsia dhe sht rritur mimi i banesave q dshirojn t blejn qytetart.

Gjithashtu, duke u rritur borxhet publike, investimet kan psuar ulje. Dhe duke u zvogluar investimet kronikizohet pa punsis, e cili n vendin ton sht mbi 20 %. Disa ministra q ndodhen n qeverisjen aktuale duhet t msojn patjetr buxhetin e ekuilibruar dhe sistemin e pishins q t mund t zvoglojn shpenzimet publike. N prdorimin efektiv t burimeve publike, sht e domosdoshme t bhen ndryshimet e nevojshme pr ti br ato t rndsishme me kto dy shkaqe t drejtimit. Me prdorimin e ktyre dy drejtimeve sigurohen kursime t rndsishme. Kursimet q sigurohen kalojn tek puntori, npunsi, pensionisti, jetimt dhe fshatart. N ekonomin e vendit do t ket nj gjallrim t rndsishm. Colbert, t cilit ju referova m lart pr sukseset e tij, pati sukses me qndrimin burrror t tij n luftn me njerzit q jetonin me t ardhurat e letrave me vler dhe prfitimeve t parave q kishin n bank si dhe me qndrimin e interesave t vendit mbi gjithka, doli i suksesshm.

Ata q nuk tregojn vendosmri n luftn me rentiert, si ishin bankat piramidale ne vitet 1996-1997, ose me sistemin piramidal q funksionon n industrin e ndrtimeve, etj, nuk mund ta shptojn vendin nga varfria dhe njerzit nga pa punsia. Kto prfundime Shqipria i ka provuar dhe vazhdon ti provoj do dit.

Prandaj politikat ekonomike dhe menaxhimi i burimeve dhe t ardhurave financiare duhet t bhen m vizione t reja. Pr kt duhet t rritet shum edhe profesionalizmi i analistve dhe komentatorve t medias. Analiza dhe komentet tashm duhet t kalojn nga analizat e prgjithshme dhe pa vler politike tek analizat e politikave ekonomike, mbi t cilat zhvillohet njerzimi dhe kombet.

 

Publikoje në:

Disktutime, lajme dhe informacione nga jeta e perditshme

Informacione mbi artikullin

Gazeta Start

Publikuar nga: Gazeta Start

Tė tjera lajme interesante

Regjistrim

Ju mund tė regjistroheni pėr RSS ose pėr tė marrė e-mail me lajmet mė tė fundit.

Regjistrohuni per RSS feed


Ky opsion do tė rivendose dhe njėherė rregullat a paracaktuara tė shfaqjes sė lajmeve nė faqe.

Ri-vendos