Kanceri i stomakut, cilat janė shkaqet e sėmundjes



Kanceri nė stomak ndodh kur qelizat nė njė pjesė trupi fillojnė tė mos funksionojnė mirė. Ka shumė lloje kanceri dhe zhvillimi i tyre do tė vijė vetėm si pasojė e rritjes jashtė kontrollit tė qelizave jo normale. Lloje tė ndryshme kanceri sillen nė mėnyrė tė ndryshme. Sėmundja rritet me ritme tė ndryshme dhe i kundėrpėrgjigjet nė mėnyra tė ndryshme mjekimit. Njerėzit me kancer kanė nevojė pėr njė mjekim qė i nevojitet llojit tė kancerit nė stomak qė ata kanė. Nėse njė person mjekohet pėr njė lloj tjetėr kanceri nė stomak, atėherė sėmundja ekzistuese do tė zhvillohet duke u rrezikuar edhe jetėn. Kanceri i stomakut quhet ndryshe edhe kanceri gastrik dhe fillesėn e tij e ka pikėrisht aty, nė stomak. Stomaku ėshtė i ndarė nė 5 shtresa tė ndryshme. Kanceri mund tė zhvillohet nė secilin prej kėtyre seksioneve. Duke filluar nga shtresa mė e jashtme, numėrohen 5 shtresa dhe shtresa mė e brendshme quhet mukozė. Acidi i stomakut dhe lėngu tretės janė tė pėrbėra nga shtresa e mukozės. Shtresa tjetėr quhet submukoza dhe ėshtė e rrethuar nga muskulaturė, njė shtresė muskujsh qė lėviz dhe pėrzien stomakun. Dy shtresat e tjera janė subseroza dhe seroza qė janė dhe pjesa mbyllėse ose mbėshtjellėse e stomakut. Shtresa mė e jashtme e stomakut ėshtė seroza. Pjesa mė e madhe e kancerit nė stomak fillon bė mukozė. Zhvillimi
Kanceri mund tė zhvillohet edhe mė thellė pėr shkak se infekton edhe shtresat e tjera. Sa mė i thellė tė bėhet dėmtimi aq mė e vėshtirė ėshtė tė kurohet kjo sėmundje. Kanceri nė stomak mund tė zhvillohet me ngadalė nė shumė vjet. Ai nuk shfaqet nė mėnyrė tė papritur. Pasi kanceri zhvillohet ka shumė ndryshime qė ndodhin nė pjesėn e brendshme tė tij. Ndryshimet e fillimit nuk sjellin shumė simptoma ndaj dhe nė pjesėn mė tė madhe tė rasteve janė tė pakuptuara. Ka qindra lloje qelizash po kėshtu edhe qindra lloje kanceri pak nga tė cilat mund tė kurohen nė tė njėjtėn mėnyrė. Jeta e ēdo qelize ėshtė planifikuar tė veprojė nėpėrmjet instruksioneve tė kodifikuara, tė quajtura gjene tė cilat mbahen nė bėrthamėn e tij. Kėto u tregojnė atyre si tė veprojnė, kur tė ndahen, kur tė riprodhojnė dhe kur tė vdesin. Kur udhėzimet lidhur me shumėfishimin apo vdekjen e qelizave janė tė gabuara qeliza mund tė filloje tė ndahet nė mėnyrė tė pakontrolluar dhe nuk vdes nė kohen e duhur. Nė kėtė mėnyrė kanceri nuk ndjek udhėzimet e duhura qė bėjnė ndarjen e drejtė tė qelizave. Sa herė qė qelizat ndahen udhėzimi “i keq” riprodhohet dhe nė kėtė mėnyrė vazhdon shumėfishimi i pakontrolluar i qelizave. Kėto qeliza shumėfishohen shumė shpejt, mblidhen nė tė njėjtin vend dhe formojnė atė qė nė quajmė tumor. Kanceri dėmton shėndetin nė rrugė dhe forma tė ndryshme. Tumori i kancerit mund tė pėrzihet me organet pranė tij ose me tuba qė mbajnė kimikate tė ndryshme qė shkaktojnė dhimbje apo simptoma tė tjera. Pėr shembull njė tumor nė tru mund prekė pjesė trurit duke shkaktuar bllokim tė trurit, verbim, kriza ose probleme tė tjera.
Simptomat
Simptomat e para tė sėmundjes janė, pėrzierje tė stomakut, tė vjella si dhe djegie tė stomakut, e cila nė disa raste mund tė kalojė nė tė gjithė kraharorin tuaj. Mė pas ajo karakterizohet nga dobėsi dhe lodhje. Humbje tė oreksit ose fryrje tė stomakut. Dhimbje e barkut qė mund tė zgjasė nga pak minuta nė disa orė dhe zakonisht dhimbjet mund tė largohen vetėm pasi keni marrė njė dobėsim tė acidit. Nė disa raste dhimbje tė cilat zgjasin me javė tė tėra dhe largohen, qė mund tė kalojnė mė pas nė dhimbje qė ka njė periudhė tė caktuar dhe bėhet mė e fortė. Humbja e oreksit dhe rėnie nė peshė. Kėto simptoma, pėrfshirė dhe atė qė shoqėrohet mė rrjedhje gjaku, mund tė shkaktohen nga ulcera nė stomak dhe njė virus i thjeshtė mund tė shkaktojė shumė tė tjerė. Ka teste tė veēanta, tė cilat mund tė ndihmojnė nė evidentimin qė nė fazat e para tė sėmundjes.


Cilat janė shkaqet e sėmundjes
Kanceri i stomakut ėshtė tjetėr sėmundje, tė cilin mjekėt e lidhin me trupin e njeriut, qė ėshtė i pėrbėrė nga lloje tė ndryshme qelizash qė veprojnė nė mėnyra tė ndryshme. Njė qelizė nė veshkė, megjithėse pėrmban tė njėjtin informacion gjenetik tė njė qelize tė trurit, luan njė rol krejtėsisht tė ndryshėm. Kanceri nė stomak ėshtė mė shumė i pėrhapur tek meshkujt, sidomos pas moshės 60-vjeēare.
Shkaqet:
1-Anemi e dėmshme, qė ndikon pjesėn e brendshme tė stomakut dhe si rezultat njė person ka mungesė tė vitaminės B12.
2- Njė ērregullim nė stomak, i njohur ndryshe edhe si gastrit i atrofizuar
3- Infeksioni helikobakter, njė infeksion i cili prek stomakun
4- Njė gjendje heridetare, nė tė cilėn njerėzit kanė polipe (si tumor) nė stomakun e tyre.

Si duhet kuruar kanceri nė stomak
Fatkeqėsisht, pėr shkak se stomaku nė fazat fillestare tė sėmundjes shkakton shumė pak simptoma, sėmundja vazhdon tė pėrhapet edhe kur rezultatet kanė dalė tė mira. Pėr ēdo lloj sėmundjeje, kurimi bėhet nė mėnyrė individuale, pasi varet nga lloji i tumorit, zhvillimi, pėrhapja, faza e sėmundjes, si edhe gjendja e pėrgjithshme e shėndetit tė pacientit. Fatkeqėsisht, pėr shkak se stomaku nė fazat fillestare tė sėmundjes shkakton shumė pak simptoma, sėmundja vazhdon tė pėrhapet edhe kur rezultatet kanė dalė tė mira. Kurimi i kancerit tė stomakut pėrfshin kirurgjinė, kimioterapinė, terapinė biologjike. Radioterapia dhe kimioterapia veprojnė tė kombinuara bashkė nėse sėmundja ka pėrparuar shumė. Kirurgjia ėshtė kurimi mė i pėrhapur me kancerin e stomakut. Nė sajė tė kėsaj metode kėrkimi bėhet e mundur qė tė hiqet vetėm shtresa e prekur me kancer, duke mos lejuar zhvillimin edhe nė shtresat e tjera.

Kėshilla si tė evitoni kancerin nė stomak
1- Pėrdorni sa mė shumė fruta dhe perime
2-Evitoni nitratin dhe potasiumin. Kėta pėrbėrės nitrogjen njihen se janė shumė tė dėmshėm dhe japin mė shumė mundėsi zhvillimit tė kancerit tė stomakut. Gjenden mė sė shumti nė mish, sallam, salēiēe.
3- Limitoni duhanin, ushqimet qė pėrmbajnė djegės si dhe qė janė shumė tė kripėsuara.
4-Nė vendet qė tymoset shumė dhe qė preferojnė ushqimet mė shumė kripė ėshtė vėrtetuar se kanė njė nivel mė tė lartė tė prekurve nga kjo sėmundje.
5- Limitoni konsumimin e alkoolit. Alkooli mund tė shkaktojė ndryshime nė qelizat dhe mund tė ēojė drejt kancerit.
6- Limitoni mishin e kuq. Konsumimi i sasive tė mėdha tė mishit tė kuq, sidomos nėse ėshtė i skuqur, rrit mundėsinė pėr zhvillimin e kancerit tė stomakut.
7- Vizitohuni tek mjeku nėse keni simptoma tė ulcerės, si dhimbja e stomakut, djegia apo tė vjellat.

Faktorė i ri pėr shtimin e rasteve tė kancerit nė stomak
Shtimi i pa shpjegueshėm i rasteve tė kancerit tė stomakut i nxisin shkencėtarėt tė cilėt bėjnė thirrje pėr mė shumė studime.
Kanceri i stomakut ėshtė njė nga sėmundjet mė vdekjeprurėse, dhe renditet i dyti mes kancereve me tė paktėn 800.000 vdekje nė vit nė tė gjithė botėn. Por nė Shtetet e Bashkuara, numri i rasteve me kancer nė stomak ka qenė nė rėnie, me pėrjashtim mes njė grupi racor. Glenda Reimer, motra e saj Sandy dhe vajzat Ėilken e Mallorie kanė ardhur nė Institutin Kombėtar tė Kancerit nė Bethesda, Maryland pėr tė ndihmuar shkencėtarėt tė kuptojnė mė mirė sėmundjen qė ka shkatėrruar familjen e tyre."Babai ynė vdiq nė moshėn 75 vjeē", thotė Sandy, "vėllai vdiq kur ishte 50 vjeē, edhe kushėrira aq ishte kur vdiq. Ajo kishte fėmijė tė vegjėl."
Pėr breza, kjo familje ka vuajtur nga kanceri i stomakut. Glenda Reimers thotė se mjekėt i hoqėn stomakun pasi ajo u diagnostikua me kėtė sėmundje.Pėr vite studjuesit janė pėrpjekur tė gjejnė qoftė edhe njė shkak tė vetėm pėr kancerin nė stomak.
Nė Azi, pjesė tė Amerikės sė Jugut, Rusi dhe vendet tjera tė ish-bllokut sovjetik, ekspertėt mendojnė se konsumimi i ushqimeve tė kripura dhe atyre tė ruajtura pėr njė kohė tė gjatė nė frigorifer, mund tė kenė lidhje me kancerin nė stomak.Shumė studime sugjerojnė gjithashtu se ulcera ose polyps mund tė nxisin rritjen e qelizave tė kancerit. Dr Charles Rabin dhe shkencėtarė tė tjerė tė Institutit Kombėtar tė Kancerit shqyrtuan ritmet e kancerit gastrik gjatė tri dekadave tė fundit midis njė grupi tė madh tė amerikanėve nga mosha 25 nė 84 vjeē. Kanceri gastrik prek pjesėn e sipėrme tė stomakut.Tė dhėnat e tyre konfirmuan se rastet me kancer gastrik ishin pakėsuar, por me njė pėrjashtim; mes tė rinjėve tė racės sė bardhė rastet e kėtij kanceri ishin nė rritje. Kjo rritje ishte e paparashikuar pėr shkencėtarėt, prandaj tani ata thonė se pėr kancerin nė stomak duket se ekziston njė faktor i ri rreziku, qė ende nuk ėshtė identifikuar. Ndėr rezultatet e befasuese ishte edhe njė shtim prej 3 pėrqind i rasteve jo gastrike qė prekin pjesėn e poshtme tė stomakut. Shkencėtarėt thonė se ky lloj kanceri shpesh fillon me njė infeksion i shkaktuar nga bakeri Heliko-bakter Pylori, i njohur ndryshe edhe si H-Pylory. Tani pėr tani, shkencėtarėt thonė se shtimi i rasteve tė kancerit mes tė rinjėve tė bardhė mund tė jetė pasojė e njė shkaktari tė ri ose e ndonjė ndryshim nė bakterin H-Pylori. Kjo rritje e mistershme e kancerit tė stomakut i shtyn shkencėtarėt bėjnė thirrje pėr mė shumė studime



5 Gusht 2010

 

Publikoje në:

Disktutime, lajme dhe informacione nga jeta e perditshme

Informacione mbi artikullin

Albania

Publikuar nga: Albania

Tė tjera lajme interesante

Regjistrim

Ju mund tė regjistroheni pėr RSS ose pėr tė marrė e-mail me lajmet mė tė fundit.

Regjistrohuni per RSS feed


Ky opsion do tė rivendose dhe njėherė rregullat a paracaktuara tė shfaqjes sė lajmeve nė faqe.

Ri-vendos